Provinciaal Omgevingsplan Limburg 2006Provincie Limburg
www.limburg.nl
.
home ->Limburg in ruimer verband -> GRENSOVERSCHRIJDENDE AMBITIES

2.3GRENSOVERSCHRIJDENDE AMBITIES

Mogelijkheden voor het versterken van de positie van de kwaliteitsregio Limburg liggen op diverse terreinen. Wij werken hiertoe samen met andere overheden (bijvoorbeeld in Euregionaal verband) en in toenemende mate ook met bedrijven, instellingen en andere relevante partners. Grensoverschrijdende ambities zien wij in het bijzonder op het gebied van natuur, landschap, milieu, waterbeheer, economische innovatie, verkeer en vervoer en stedelijke netwerken.

Natuur en landschap
De ecologische structuur van Nederland en Limburg vormt onderdeel van grotere gebieden in Europa met een gevarieerde en rijke natuur en grote biologische, genetische, esthetische en economische waarden. Met het oog op behoud en versterking van de biodiversiteit heeft de EU hiertoe het netwerk Natura 2000 ontwikkeld. Tot dit netwerk behoren alle gebieden die beschermd zijn op grond van de Europese Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn. Grensoverschrijdend is onze inzet in het bijzonder gericht op het realiseren en versterken van de ecologische samenhang tussen gebieden over de grenzen heen, met name de grensoverschrijdende robuuste ecologische verbinding Schinveld-Mook/ Reichswald (met de gebieden Brunssummerheide en -Tevenerheide, Roode beekdal, Maas-Schwalm-Nette, passage oostflank Venlo, passage Maasduinen-Reichswald), het Maasdal (Grensmaas en Zandmaas), Peelvenen, Kempenerbroek en Weerter- en Budelerbergen.
Het landschap van Noordwest Europa (en dus ook van Limburg) is een gevarieerde aaneenschakeling van steden, dorpen en landelijke gebieden met een hoge (ook cultuurhistorische) kwaliteit. De openheid en kwaliteit van het landschap staat in het bijzonder in onze dichtbevolkte Euregio sterk onder druk. Het behoud van de kwaliteit van de landelijke gebieden is o.a. belangrijk voor de inwoners van de stedelijke gebieden, als uitloop- en recreatiegebied. Het versterken van het Nationaal landschap Zuid-Limburg als onderdeel van de ontwikkeling van het Drielandenpark tussen Maastricht, Aken en Luik, in het kader van het MAHHL past hierin.

Grensoverschrijdende ambities:

  1. Realisering van de grensoverschrijdende robuuste verbinding Schinveld-Mook/ Reichswald (o.a. via het grensoverschrijdend project ‘Renaturering Rodebeekdal/Rodebachtal’).
  2. Maasdal: Realisatie van het grensoverschrijdend Rivierenpark Grensmaas en de natte ecologische structuur langs de Zandmaas
  3. Realisatie van grote aaneengesloten natuurgebieden de Peelvenen en Kempenerbroek/ Weerter- en Budelerbergen
  4. Het versterken van het Nationaal landschap Zuid-Limburg als onderdeel van de ontwikkeling van het Drielandenpark.

In een belangrijk deel van Noordwest Europa is de luchtkwaliteit niet in overeenstemming met Europese normen. Zorgwekkend is de luchtkwaliteit met name in de zone tussen de Randstad en het Rijn-Ruhrgebied, met inbegrip van het noordelijk deel van België. Limburg ligt hier middenin. Problemen komen (letterlijk) grensoverschrijdend aanwaaien vanuit industriegebieden in Duitsland en rond Luik. Ook activiteiten binnen Limburg veroorzaken luchtverontreiniging. Daarnaast veroorzaakt het toenemende (zware) verkeer door Limburg extra problemen. Bijgaande afbeelding geeft een beeld van de ontwikkeling van lucht en gezondheid in onze regio.

Op Europees niveau worden thematische strategieën ontwikkeld. Het gaat hierbij om: duurzaam gebruik van natuurlijke hulpbronnen, stadsmilieu, luchtkwaliteit, afvalpreventie en afvalrecycling, duurzaam gebruik van pesticiden en bodembescherming.

Grensoverschrijdende ambities:

  1. Blijvend sterke inzet in het kader van de thematische strategieën om beleid af te stemmen en om resultaten voor Limburg te bereiken. Hiertoe wordt ook samengewerkt met partners buiten de direct aangrenzende (Eu-)regio’s. Belangrijke onderwerpen zijn de luchtkwaliteit en de verwerking van afval met Vlaanderen en Noordrijn-Westfalen.

pag43

Afname in levensverwachting (in maanden) door fijn stof (antropogeen PM2.5) bron: IIASA, Oostenrijk

Via de Maas en zijrivieren komt veel water uit het buitenland Limburg binnen. Limburg ligt immers midden in het internationale Maasstroomgebied, dat diep in Frankrijk begint en belangrijke delen van België (Wallonië en Vlaanderen), Noordrijn-Westfalen en Zuid-Nederland omvat. Waterproblemen vinden voor een belangrijk deel hun oorsprong in het buitenland. De belangrijkste daarvan zijn hoogwater en de chemische en ecologische kwaliteit van het water.

Wij nemen daarom deel in een aantal overleggen met Vlaanderen, Wallonië en Duitsland en het Interregproject Flood Awareness and Prevention Policy in border areas (FLAPP), om het beleid en maatregelen over de grenzen af te stemmen, o.m. in de Internationale Maascommissie en in bilaterale overleggen met deze landen/regio’s. De Europese Kaderrichtlijn water, en de nog in ontwikkeling zijnde EU-richtlijn Hoogwater, vormen een belangrijke stimulans voor internationale samenwerking. Vorm en inhoud van vooral het bilaterale internationale overleg zullen daarop aangepast dienen te worden. Verder heeft de voorziene uitbreiding van de Bruinkoolwinning in Noordrijn-Westfalen mogelijke negatieve gevolgen voor de kwaliteit van de natte natuur in de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) en de Vogel- en Habitatrichtlijn gebieden van de Swalm, het Meinweggebied en langs de oostelijke maasoever.
Op kaart 2c is het internationale stroomgebied van de Maas aangegeven.

Grensoverschrijdende ambities:

  1. Samenwerking om te komen tot een duurzame beheersing van de hoogwaterproblemen en verbetering van de chemische en ecologische kwaliteit van de grensoverschrijdende wateren en daarbij te streven naar synergie met de grensoverschrijdende doelen op gebied van natuur en landschap.

De positie van Limburg op korte afstand van stedelijke concentraties en mondiale afzetmarkten èn als onderdeel van het grensoverschrijdende stedelijk netwerk MAHHL biedt bij uitstek mogelijkheden voor product-markt combinaties en innovatie. Met andere woorden er zijn voor Limburg kansen voor de ontwikkeling als technologische topregio (TTR). Met bijbehorende kansen op het terrein van industrie, zoals energietechnologie en chemie, landbouw en diensten bijvoorbeeld logistiek, toerisme en recreatie en dienstverlening.

Mogelijkheden zien wij in het bijzonder in de driehoek Eindhoven-Leuven-Aken. Belangrijk daarin is de aanwezigheid van internationaal georiënteerde kennisintensieve bedrijven en research- en developmentinstituten, zoals Philips, ASML, Océ en DSM. Daarnaast zijn er in en rond Limburg belangrijke kennisinstituten (onder meer in Leuven, Eindhoven, Nijmegen, Aken, Maastricht en Hasselt en Luik).

Belangrijke grensoverschrijdende potenties zijn er ook rond het agro(logistieke) cluster Venlo (Greenport). Het gaat hierbij om functionele en ruimtelijke ontwikkeling van Venlo in complementariteit met Straelen, zodat een grensoverschrijdende samenhangende logistieke structuur en dienstverlening ontstaat.

De functie van Venlo als knooppunt in het transnationaal (Europees) netwerk van mainports voor voedseldistributie en in het Trans Europese Netwerk voor Transport wordt nog versterkt door de ligging ten opzichte van de groeiende luchthaven Düsseldorf Regional Niederrhein en de multimodale ontwikkelingen rond Neuss/Düsseldorf en Duisburg.

Grensoverschrijdende ambities:

  1. Limburg als onderdeel van de driehoek Eindhoven-Leuven-Aken op de kaart zetten en houden als innovatieve regio met kennisintensieve, technologisch en duurzame hoogwaardige bedrijvigheid.
  2. Stimuleren van samenwerking tussen universiteiten in de regio en tussen kennisinstellingen en bedrijven.
  3. Ontwikkeling van Greenport Venlo in internationale context, als belangrijke component van een transnationaal (Europees) netwerk van mainports voor voedseldistributie en van het Trans Europese Netwerk voor Transport.

Mobiliteit en infrastructuur ondersteunen en faciliteren de gewenste economische ontwikkeling en versterking van het (grensoverschrijdende) stedelijke netwerk. Een aantal belangrijke doorgaande verbindingen gaat door Limburg. De rest van Europa is over de weg vanuit Limburg goed bereikbaar. Met name de Trans-europese assen Rotterdam-Rijn/Roergebied en Antwerpen-Rijn/Roergebied hebben diverse vertakkingen waar Limburg op aansluit. De A2 en de A67 gelden in het rijksbeleid (Nota Mobiliteit) als de belangrijke (inter)nationale hoofdverbindingswegen. De verkeersdruk op de A2 zal, zeker na gereedkomen van de A73, nog verder toenemen. De A67 wordt gedomineerd door nog steeds groeiend internationaal vrachtverkeer. Het goederenvervoer verloopt vooral langs oost-westverbindingen tussen de zeehavens en het Europese binnenland (A67, A76, N297). Verwacht wordt dat de transitiestromen over weg, water en rail door Limburg verder zullen toenemen. Onder ‘economie’ is al gewezen op de logistieke ontwikkelingen rond Düsseldorf. De logistieke knooppunten Venlo en Sittard-Geleen spelen in op de groei van het goederenvervoer. Voor de logistieke functies is de netwerksamenhang tussen vervoer over weg, rail en water belangrijk.

Belangrijke goederenstromen gaan (in de toekomst) ook via de buiten Limburg lopende Betuwelijn (wellicht met een zuidtak via Venlo) en (nu al) via de Montzenlijn. Wij volgen de ontwikkelingen van het dossier van de IJzeren Rijn (spoorlijn Antwerpen-Ruhrgebied).

De opwaardering van de Maasroute door Limburg tot een sluitende vaarroute (ruit) tussen Rotterdam, Venlo, Luik en Antwerpen is een belangrijke opgave. De verdere ontwikkeling van het logistieke knooppunt Luik en de opwaardering van het Albertkanaal met onder andere de inlandterminal in Meerhout vormen hierin belangrijke elementen.

Grensoverschrijdend openbaar vervoer en spoorverbindingen voor goederenvervoer moeten opgewaardeerd worden met o.a. een goede aanhaking op het Europese hogesnelheidsnet. Voor het gebied van de Euregio Maas-Rijn wordt met alle betrokken overheden een gezamenlijke OV-visie opgesteld, inclusief projectenplan en fasering van de uitvoering.

Grensoverschrijdende ambities:

  1. Completering van ontbrekende schakels met het Euregionale (snel)wegennet, bijvoorbeeld het grensoverschrijdende verkeer tussen Maastricht en Belgisch Limburg en tussen Bottleneck en Düsseldorf;
  2. Verdere ontwikkeling van de knooppunten Venlo en Sittard-Geleen: ruimte, clustering van bijbehorende bedrijven, uitbouw terminalfunctie en multimodale ontsluiting;
  3. Grensoverschrijdende samenwerking ter bevordering van modal shift: meer vervoer over spoor en water en minder via de weg;
  4. Verbetering van het grensoverschrijdend openbaar vervoer en komen tot een verdergaande grensoverschrijdende afstemming en beleidsvorming;
  5. Verbetering van de aansluiting van Limburg op het HSL-net.

Limburg maakt - zoals hiervoor al aangegeven - deel uit van grensoverschrijdende stedelijke netwerken met sterke fysieke en organisatorische relaties, als gevolg van schaalvergroting van stedelijke voorzieningen, individualisering en toenemende mobiliteit. Sterker nog dan in het rijksbeleid willen wij de potenties van de voor Limburg relevante netwerken benutten. Op diverse schaalniveaus wordt reeds intensief grensoverschrijdend samengewerkt.

De stadsregio’s van Noord- en Midden Limburg zijn onderdeel van het grensoverschrijdende netwerk dat zich uitstrekt van Noord-Brabant (Brabantstad) tot het Duitse Rijn-Ruhrgebied, met relaties naar het KAN-gebied in Gelderland.

Hiervoor is al gewezen op de cruciale positie van Venlo (in de Nota Ruimte aangemerkt als nationaal economisch kerngebied). Synergie en afstemming van ontwikkelingen tussen Venlo, Venray, Roermond en Weert onderling zal de positie van Limburg in dit netwerk verder versterken.

De stadsregio’s van Zuid-Limburg vormen een cruciaal onderdeel van het grensoverschrijdend stedelijk netwerk MAHHL, rond het al eerder genoemde Drielandenpark. De positie van het MAHHL-gebied overstijgt de betekenis en problematiek van (andere) nationale stedelijke netwerken. De samenwerking tussen de steden van Zuid-Limburg met Hasselt/Genk, Aken en Luik biedt volop kansen. Zie hiervoor ook de beschrijving van de stadsregio’s in 3.4 en kaart 5a. Zo zijn er voor de stadsregio Parkstad Limburg kansen door bij de verdere ontwikkeling van bedrijvigheid, onderwijs en verbindingen via weg en rail gebruik te maken van de (internationale) positie en samenwerking met de regio Aachen. Wij verwachten dat Luik op termijn zal slagen in de omschakeling van zware industrie naar een modern kennistechnologisch centrum. Gezien de potentie en de ligging van Luik zal dit een positieve uitstraling op de gehele Euregio hebben. Met name de modernisering van de Luikse binnenhaven zal kansen bieden voor de ontwikkeling van logistieke functies in Limburg. Als gevolg van een groeiende dynamiek rond Luik komt mogelijk ook de zone tussen Luik en Maastricht als gezamenlijk aandachtsgebied in beeld. Hier liggen ook uitdagingen om grensoverschrijdende ecologische structuren te versterken tussen Voerstreek, St. Pietersberg en Haspengouw.

De grensoverschrijdende zone tussen Maastricht, Lanaken, Maasmechelen en Sittard-Geleen heeft bijzondere potenties op het gebied van landschap, cultuurhistorie, wonen en logistiek-industriële en kennisintensieve bedrijvigheid. Ter versterking van deze potenties werken wij samen met de diverse Belgische overheden aan Euregionale Ontwikkelingsvisies en concrete projecten.

Grensoverschrijdende ambities:

  1. Ondersteuning van samenwerking binnen de voor Limburg relevante (grensoverschrijdende) stedelijke netwerken. Voor het stedelijke netwerk MAHHL vormt het daarvoor opgestelde Ontwikkelingsperspectief de basis.
  2. Samenwerking met Luik en het Waalse Gewest om in te spelen op zich ontwikkelende potenties en in het bijzonder om tot een gezamenlijke strategie te komen voor de zone tussen Luik en Maastricht.
  3. Ondersteuning van grensoverschrijdende samenwerkingsprojecten op het gebied van verstedelijking en wonen, bijvoorbeeld rond Venlo, Maastricht en Sittard ((Limburgse Maasvallei) en Parkstad Limburg/Vaals/Aken (met ondermeer mogelijkheden voor energietechnologie rond Avantis).

< omhoog naar Limburg in ruimer verband

< inhoudsopgave